Wie het recente werk We Have Never Been Woke van socioloog Musa al-Gharbi heeft gelezen, herkent direct de dynamiek die momenteel Amsterdam Nieuw-West in haar greep houdt. Al-Gharbi betoogt dat de nieuwe bovenlaag van ‘symbolische kapitalisten’ progressieve waarden niet zelden inzet als een vorm van statuscompetitie. In goed Nederlands: deugpronken. Vandaag de dag zien we dit fenomeen terug in het beleid van de Gemeente Amsterdam, waarbij de nationale geschiedenis en westerse rituelen stelselmatig worden geneutraliseerd, terwijl religieuze uitingen van anderen met open armen worden gefaciliteerd.
De verpoliticering van de publieke ruimte
Als overtuigd atheïst heb ik van nature weinig met religieuze dogma’s. Een strikte scheiding tussen kerk (of moskee) en staat zou het uitgangspunt van onze gemeente moeten zijn. Dat betekent niet dat we rituelen moeten negeren of uitingen moeten verbieden, maar wel dat de overheid een neutrale, faciliterende rol aanneemt zonder zelf partij te kiezen.
In Nieuw-West zien we echter een opmerkelijke verpoliticiering. Enerzijds wordt er ruim baan gegeven aan de (soms politieke) Islam. Dit jaar zagen we bijvoorbeeld hoe de ‘vrouwenagenda’ en de strijd voor gelijkwaardigheid expliciet werden gekoppeld aan Iftars. Een religieus ritueel wordt hier ingezet als politiek vehikel.
Anderzijds zien we een krampachtige neutralisering van onze eigen tradities. Kerstmis mag ineens geen Kerst meer heten, maar wordt omgedoopt tot een kleurloos ‘winterlichtjesfeest’ met ‘gezellige dagen’. Deze semantische verschuiving is geen toeval, maar een bewuste poging om de nationale/Westerse culturele identiteit uit te wissen onder het mom van inclusiviteit.
De lessen van Dickens
Deze kerst las ik A Christmas Carol van Charles Dickens en bekeek ik de verfilming. Dickens begreep als geen ander dat de kracht van een ritueel als Kerstmis niet uitsluitend in de theologie zit. Het is een moment van barmhartigheid, stilstaan bij de minderbedeelden en menselijke verbinding. Dat zijn universele waarden die prima zonder religieuze ballast kunnen bestaan, maar die wel geworteld zijn in onze specifieke geschiedenis.
Wie zijn eigen nationale rituelen verloochent terwijl hij die van een ander omhelst, doet aan selectief winkelen. Het is een vorm van morele zelfpijperij (excuse my French), die vooral populair is bij degenen die Al-Gharbi de ‘nieuwe klasse’ noemt: mensen die vaak zelf niet in de wijken wonen waar dit contrast het grootst is. Zij wonen in buurten waar de kerstboom nog ongestoord in de publieke ruimte staat, waar de kerstmarkt, de kerstmarkt nog heet, terwijl zij in stadsdelen als Nieuw-West instemmen met de erosie van de lokale cultuur om hun eigen progressieve status te bevestigen.
Culturele uitwissing als deugmiddel
Het is een paradox: in een poging om ‘inclusief’ te zijn, wordt een aanzienlijk deel van de bewoners buitengesloten van hun eigen culturele erfgoed. De onwetendheid van hen die menen dat zij de wereld verbeteren door hun eigen geschiedenis te laten uitwissen, is stuitend. Zalig zijn de onwetenden, zou men kunnen zeggen, maar de prijs voor deze onwetendheid wordt betaald door het uitwissen van het besef van eigen identiteit, rituelenen en cohesie.
Als bewoner van Amsterdam Nieuw-West/Osdorp de Punt en atheïst wil ik hier niet voor buigen en toe kijken hoe tradities worden weggepoetst ten gunste van een politiek correcte agenda die met twee maten meet. Een gemeente die haar eigen wortels niet respecteert, kan nooit een authentieke verbinding aangaan met de diverse gemeenschappen die zij pretendeert te dienen. Het is tijd dat we stoppen met dit selectieve gewinkel en weer waarde hechten aan de rituelen die ons land en onze stad hebben gevormd.
Dit was mijn kerstpreek van 2025. Tot snel in 2026.
Referenties:
- Musa al-Gharbi, We Have Never Been Woke: The Cultural Contradictions of a New Elite(2024). Al-Gharbi analyseert hierin hoe de ‘knowledge class’ taal en symbolen gebruikt om status te behouden. https://www.goodreads.com/book/show/211003982-we-have-never-been-woke
- Charles Dickens, A Christmas Carol (1843). De basis voor de seculiere viering van barmhartigheid en naastenliefde in de westerse cultuur.
https://www.gutenberg.org/cache/epub/19337/pg19337-images.html
Ik sluit me hier geheel bij aan.
In mijn optiek doe je met het neutraliseren van Christelijke (of andere) waarden helemaal niemand een plezier.
Komt dit fenomeen niet vooral af van de commercie? De supermarkten waren er naar mijn idee als eersten bij om ‘lastige woorden’ of begrippen te omzeilen.
Blijf preken!